Aan de Kasteel Kessenichstraat in Roermond staat een luxueuze villa die al jaren onbewoond is. De laatste bewoners vertrokken vele jaren geleden. Eens per jaar komt een bedrijf het welig woekerende groen snoeien, maar wie daarvoor opdracht geeft, is niet bekend. Voor veel mensen is het onbegrijpelijk dat in een tijd van schrijnende woningnood huizen als deze villa zo lang leegstaan.

De gemeenten in onze regio hebben geen zicht op de leegstand in hun eigen stad of dorpen. Ook hebben ze onvoldoende personeel om die leegstand bij te houden, laat staan er iets aan te doen. Dat betekent dat ze geen actief beleid voeren om leegstand aan te pakken, zoals steeds meer grote steden, met name in de Randstad, dat wel doen.

Roermond

Dat blijkt uit onderzoek van VacantMap, een website die gespecialiseerd is in het in kaart brengen van leegstand. Volgens de onderzoekers telt Roermond per 31 december 2025 1.076 administratief leegstaande zelfstandige woningen. Dat is circa 3,7 procent van het totale woningbestand. Er bestaan geen plannen voor een leegstandsverordening of een leegstandsheffing, zoals die in een aantal steden in de Randstad wel bestaan. Eigenaren worden niet door de gemeente aangeschreven over de leegstand.

Leudal en Maasgouw

Ook in Leudal gebeurt niets op het gebied van leegstandsbeleid. In Maasgouw wordt wel gewerkt aan een dataset voor bedrijventerreinen om leegstand bij te houden. In de programmabegroting 2027 van Maasgouw staat: “Leegstandsheffing wordt nog niet opgelegd in 2027. De uitvoering is beoordeeld, waarbij wordt geadviseerd te wachten met uitvoering tot het moment dat de leegstandswet is aangepast.”

Nederweert en Weert

Nederweert heeft evenmin een registratie of leegstandsregister van alle leegstaande panden, locaties of gebouwen binnen de gemeente. Dat blijkt uit de antwoorden van de gemeente aan de onderzoekers. Weert houdt de leegstand van woningen niet actief bij. De gemeente registreert alleen het percentage leegstaande panden in de binnenstad. Volgens de gemeente stonden daar in 2025 in totaal 68 panden leeg. Verdere gegevens zijn niet bekend.

Echt-Susteren

De gemeente Echt-Susteren heeft onlangs wel onderzoek gedaan naar leegstand binnen de gemeente. Daaruit bleek dat er zeker 120 woningen leegstaan. Echt-Susteren denkt na over de invoering van een leegstandsheffing. “Wij gaan onderzoeken of en zo ja op welke wijze een leegstandsheffing een stok achter de deur kan zijn om langdurige leegstand en verkrotting tegen te gaan”, staat in het coalitieakkoord van de gemeente.

Fulltime

In geen enkele Midden-Limburgse gemeente houden ambtenaren zich specifiek bezig met leegstand. Dat is heel anders dan bijvoorbeeld in Amsterdam, waar maar liefst achttien ambtenaren fulltime in dienst zijn om dagelijks leegstand aan te pakken en daarmee de woningnood te helpen bestrijden. Utrecht heeft vier van zulke ambtenaren en Den Haag vijf. Rotterdam volgt waarschijnlijk binnenkort.

Vragen

VacantMap stuurde alle 342 Nederlandse gemeenten dezelfde zes vragen. Daarvan beantwoordden er 287 de vragen inhoudelijk. De onderzoekers wilden onder meer weten of gemeenten een registratie bijhouden van leegstaande panden, locaties of gebouwen en, zo ja, in welke vorm. Ook was een vraag hoeveel panden, locaties of gebouwen op dit moment geregistreerd als leegstaand zijn, en hoe vaak die registratie wordt bijgewerkt.

Maakt uw gemeente gebruik van meldingen van inwoners bij het monitoren van leegstand? Was een andere vraag. En worden eigenaren van leegstaande panden actief aangeschreven door de gemeente? Tenslotte vroegen de onderzoekers hoeveel voltijdsbanen binnen de gemeente beschikbaar zijn voor leegstandsbeleid en -monitoring.

Antwoorden

Uit de gegeven antwoorden blijkt dat 150 van de 287 gemeenten (52%) geen registratie van leegstaande panden bijhouden. De meeste gemeenten (191 of 67%) gebruiken geen meldingen van inwoners en 78 hebben geen specifieke capaciteit voor leegstand.

Met een leegstandsverordening kan de gemeente lokale regels voor leegstand instellen. Het aantal gemeenten met een leegstandsverordening groeide van 8 in 2015 naar 38 in 2026 en ten minste 89 gemeenten werken aan een verordening of een leegstandsheffing, of onderzoeken er een.

Nieuwe regels

De Rijksoverheid probeert met nieuwe regels de aanpak van leegstand makkelijker te maken,  waarbij gedacht wordt aan het opleggen van een boete tot gedwongen verkoop. Maar uit het onderzoek blijkt dat veel gemeenten er nauwelijks of zelfs geen capaciteit voor uittrekken.

Slechts 19 gemeenten zetten er een volledige arbeidsplaats of meer voor in. Bij 76 is het minder dan een halve baan, aldus de onderzoekers. Vorig jaar meldde het CBS dat 17,8 miljoen vierkante meter aan panden leegstaat. Bijna 65.000 woningen stonden langer dan een jaar leeg.